ترنم بشعر كه از عادات و شيوه‌هاى ايشان بشمار ميرفت لذت بخش نبود ، ولى هنگامى كه به مرحلهء تجمل خواهى و توانگرى رسيدند و بسبب بدست آوردن غنائم ملتهاى ديگر در مهد رفاه و آسايش واقع شدند آن وقت به زندگى تر و تازه و همنشينان ظريف و شيرينى آسودگى پى بردند . و در همين دوران مغنيان ايرانى و رومى از كشورهاى خويش پراكنده بودند و گذارشان به حجاز افتاد و در زمرهء موالى عرب درآمدند و همهء آنان با ابزار عود ( چنگ ) و طنبور و ارغنون و مزمار ( نى لبك ) آوازه‌خوانى ميكردند و تازيان آهنگهاى آنان را شنيدند و مطابق نواهاى آنها شعر سرودند و در مدينه نشيط ايرانى و طويس [ 1 ] و سائب خاثر [ 2 ] مولاى عبد الله بن جعفر [ 3 ] پديد آمدند و اشعار عرب را شنيدند و براى آنها نواها و الحان دلپذير ساختند و در آن مهارت يافتند و بلند آوازه شدند ، آنگاه معبد [ 4 ] و ابن سريج [ 5 ] و نظاير آنها اين فن را از آنان آموختند و هنر آوازه‌خوانى همچنان بتدريج پيشرفت ميكرد تا در روزگار عباسيان هنگام پديد آمدن ابراهيم بن مهدى و ابراهيم موصلى و پسر او اسحق ( موصلى ) و فرزند وى حمّاد ، تكميل گرديد و در روزگار فرمانروائى اين دودمان در بغداد اين وضع پديد آمد كه پس از آن دوران و تا اين عهد از آن فن و مجالس آن سخن مىگويند و آهنگهاى جديد موسيقى در محافل درس

--> [ 1 - ) ] اسحق بن عبد الله طويس ( به ضم ط - فتح و ) تصغير طاوس ، از موالى قبيلهء مخزوم ساكن مكه كه بسال 92 هجرى درگذشته است . رجوع به عيون الاخبار ج 1 ص 321 و موسيقى دورهء ساسانى تأليف مهدى بركشلى شود . [ 2 - ) ] سائب خاثر ايرانى نژاد و در مدينة سكونت داشت و بسال 63 هجرى در جنگ الحرة كشته شد . در چاپ ( ك ) « سائب بن جابر » و در اغانى ج 7 ص 188 سائب خاسر است . [ 3 - ) ] در ( ك ) « عبيد الله » است ، ولى صحيح « عبد الله » مىباشد كه نوادهء ابو طالب بود و بسال 80 هجرى درگذشت . [ 4 - ) ] ابو عباد معبد بن وهب مولاى عبد الرحمن بن قطان . رجوع به اغانى ج 1 ص 19 شود . [ 5 - ) ] در چاپهاى مصر و بيروت بغلط « ابن شريح » است . ابو يحيى عبيد معروف به ابن سريج ( به ضم س - فتح ر ) مغنى معروف مولد او به زمان عمر بن الخطاب در مكه بوده و نواختن عود از ديوارگران ايرانى كه بساختن كعبه آمده بودند فرا گرفت و به روايتى او نخستين كس است در عرب كه اين هنر آموخته است ابن سريج نواهائى براى غزلهاى عمرو بن ربيعه و نيز در مراثى الحانى بساخت و به زمان خود شهرتى عظيم يافت و وفات ابن سريج در خلافت هشام بوده است . لغت نامهء دهخدا و رجوع به اغانى ج 5 ص 10 شود .